Co to jest ultrabook i czym różni się od zwykłego laptopa?

Od pierwszych komputerów przenośnych do narodzin ultrabooka

Z dzisiejszej perspektywy trudno uwierzyć, że historia komputerów mobilnych zaczęła się od urządzeń ważących kilkanaście, a nawet ponad dwadzieścia kilogramów. Zanim inżynierowie nauczyli się zamykać wydajne podzespoły w smukłych obudowach, samo przeniesienie komputera z jednego pomieszczenia do drugiego potrafiło być logistycznym wyzwaniem. Droga do ultrabooków zajęła kilka dekad i obfitowała w konstrukcje, które dziś mogą wyglądać osobliwie, ale w swoich czasach wyznaczały nowe kierunki rozwoju technologii.

Pierwsze komputery przenośne - mobilność z uchwytem

Jednym z pionierów komputerowej mobilności był IBM 5100 z 1975 roku. Urządzenie łączyło w jednej obudowie jednostkę obliczeniową, klawiaturę, niewielki ekran CRT oraz pamięć masową wykorzystującą taśmę magnetyczną. W praktyce był to samodzielny komputer, który można było przetransportować bez konieczności demontowania całego stanowiska pracy.

Brzmi znajomo? Zapewne, dopóki nie dodamy, że IBM 5100 ważył ponad 20 kg, a do jego działania niezbędny był dostęp do gniazdka elektrycznego. Był więc komputerem przenośnym w najbardziej dosłownym znaczeniu tego określenia.

Nieco bardziej poręczny okazał się Osborne 1 z 1981 roku, uznawany za jeden z pierwszych komercyjnych sukcesów w segmencie komputerów przenośnych. Konstrukcja przypominająca niewielką walizkę ważyła około 11 kg, a po rozstawieniu oferowała pełnowymiarową klawiaturę, dwa napędy dyskietek i... ekran o przekątnej zaledwie 5 cali. Podobnie jak IBM 5100, Osborne 1 wymagał jednak podłączenia do gniazdka elektrycznego.

Prawdziwie nowoczesną koncepcję konstrukcyjną zaprezentował rok później GRiD Compass, zaprojektowany przez Billa Moggridge'a. Komputer wyróżniał się magnezową obudową z ekranem zamykanym na klawiaturze, a więc rozwiązaniem, które do dziś definiuje wygląd większości laptopów.

Praktyczne zalety tej konstrukcji zwróciły również uwagę NASA. W listopadzie 1983 roku zmodyfikowany GRiD Compass poleciał w kosmos na pokładzie wahadłowca Columbia podczas misji STS-9, której głównym zadaniem było przeprowadzenie eksperymentów naukowych w orbitalnym laboratorium Spacelab-1.

Co ciekawe, przystosowanie komputera do warunków panujących na orbicie wymagało zaskakująco niewielu zmian sprzętowych. Dodano wentylator, ponieważ w warunkach nieważkości ciepłe powietrze nie unosi się w taki sposób jak na Ziemi, co utrudnia naturalne chłodzenie podzespołów. Komputer wyposażono również w przewód umożliwiający podłączenie go do instalacji elektrycznej wahadłowca oraz mocowania na rzepy zapobiegające przemieszczaniu się urządzenia w kabinie.

Znacznie ważniejsze okazało się specjalistyczne oprogramowanie. Zmodyfikowany GRiD Compass otrzymał od NASA nazwę SPOC (Shuttle Portable On-Board Computer). Komputer obliczał położenie wahadłowca na orbicie, wyświetlał jego trasę nad powierzchnią Ziemi oraz granicę między dniem i nocą. Pomagał astronautom planować obserwacje fotograficzne i przewidywać dostępność łączności ze stacjami naziemnymi. Mógł również pełnić funkcję pomocniczego narzędzia nawigacyjnego.

Trudno przy tym nie zauważyć podobieństwa nazwy SPOC do nazwiska pewnego słynnego oficera Gwiezdnej Floty. I najwyraźniej skojarzenie to nie umknęło również astronautom NASA. Na fotografii wykonanej 18 czerwca 1985 roku, podczas misji STS-51-G wahadłowca Discovery, astronauta John O. Creighton pozuje z komputerem GRiD Compass, na którego ekranie wyświetlono podobiznę Spocka ze Star Treka. Nie wiadomo, czy nazwa SPOC od początku była zamierzonym nawiązaniem do kultowej postaci, ale zdjęcie dowodzi, że załoga Discovery potrafiła docenić ten kosmiczny zbieg okoliczności.

GRiD-y pozostały na wyposażeniu wahadłowców przez kolejne lata. Muzealne archiwa Smithsonian potwierdzają ich wykorzystanie między innymi podczas misji STS-36 wahadłowca Atlantis, realizowanej na potrzeby Departamentu Obrony USA, oraz STS-35 Columbii, poświęconej obserwacjom astronomicznym w ramach programu Astro-1. Oba loty odbyły się w 1990 roku.

Kolejnym ważnym krokiem była Toshiba T1100 z 1985 roku. Ten ważący około 4 kg laptop korzystał z własnego akumulatora i był zgodny z komputerami IBM PC. Dzięki temu umożliwiał rzeczywistą pracę poza biurem z popularnymi programami, takimi jak arkusz kalkulacyjny Lotus 1-2-3 czy system baz danych dBase II.

Co ciekawe, zapewnienie zgodności z oprogramowaniem pecetowym było niemałym wyzwaniem. Toshiba musiała przekonać producentów aplikacji do przygotowania ich wersji na dyskietkach 3,5-calowych, podczas gdy rynek wciąż zdominowany był przez nośniki 5,25-calowe. Jednym z programów używanych przez inżynierów do sprawdzania kompatybilności był nawet Microsoft Flight Simulator.

Od notebooków do ultramobilnych laptopów

W latach 90. komputery przenośne zaczęły stopniowo przybierać formę znaną nam obecnie. Rozwój wyświetlaczy LCD, energooszczędnych procesorów i akumulatorów litowo-jonowych umożliwił dalszą miniaturyzację laptopów bez drastycznego ograniczania ich funkcjonalności.

Jednym z symboli tamtej epoki stał się IBM ThinkPad 700C z 1992 roku, wyposażony w kolorowy ekran TFT oraz charakterystyczny czerwony manipulator TrackPoint.

Równolegle rozwijał się segment subnotebooków, czyli mniejszych i lżejszych komputerów przeznaczonych przede wszystkim dla osób często podróżujących. Przykładowo HP OmniBook 300 z 1993 roku ważył zaledwie około 1,3 kg, oferował pełnowymiarową klawiaturę i charakterystyczną, wysuwaną z obudowy myszkę.

Jeszcze dalej poszła Toshiba, prezentując w 1996 roku Libretto 20 - miniaturowy komputer z Windows 95, ekranem 6,1 cala i wagą wynoszącą zaledwie 840 g.

Cztery lata przed oficjalnymi narodzinami Ultrabooka pojawiła się również Toshiba Portégé R500 z 2007 roku, dostępna w konfiguracji ważącej zaledwie 779 g i wyposażonej w dysk SSD. Był to kolejny dowód, że miniaturyzacja komputerów mobilnych postępowała niezależnie od późniejszych inicjatyw Intela.

Równolegle rozwijał się rynek netbooków - niedrogich, niewielkich komputerów, których popularność gwałtownie wzrosła po premierze ASUS Eee PC 701 w 2007 roku. Netbooki zapewniały dużą mobilność przy atrakcyjnej cenie, ale ich słabe procesory, ograniczona pamięć RAM i niewielkie ekrany często utrudniały nawet bardziej rozbudowaną pracę biurową.

Zdecydowanie inne podejście zaprezentowało Apple w styczniu 2008 roku. Podczas premiery MacBooka Air Steve Jobs wyciągnął laptopa ze zwykłej koperty, demonstrując, jak bardzo udało się wysmuklić jego konstrukcję.

Pierwszy Air miał zaledwie 19,3 mm grubości w najgrubszym miejscu, ale wymagał niemałych kompromisów. Oferował tylko jeden port USB, nie miał wbudowanego napędu optycznego, a w podstawowej konfiguracji korzystał ze zwykłego dysku twardego o pojemności 80 GB. SSD o pojemności 64 GB był kosztowną opcją.

MacBook Air nie był pierwszym ultralekkim laptopem. Pokazał jednak, jak atrakcyjnym produktem może być komputer, w którym smukła konstrukcja, stylistyka i wygoda transportowania otrzymały równie wysoki priorytet co jego możliwości techniczne.

Rok 2011 - Intel wprowadza standard Ultrabook

Rosnąca popularność lekkich notebooków, sukces MacBooka Air i ekspansja tabletów sprawiły, że producenci komputerów PC zaczęli szukać sposobu na ponowne zainteresowanie użytkowników laptopami.

31 maja 2011 roku, podczas targów Computex, Intel zaprezentował koncepcję Ultrabooka. Jej założeniem było połączenie osiągów pełnoprawnego komputera osobistego z mobilnością, smukłą konstrukcją i responsywnością kojarzoną z nowoczesnymi urządzeniami przenośnymi.

W odróżnieniu od wcześniej istniejących określeń, takich jak subnotebook czy laptop ultraportable, nazwa Ultrabook została powiązana z konkretnymi wymaganiami technicznymi.

Pierwsze modele miały wykorzystywać energooszczędne procesory Intel Core, oferować przynajmniej pięć godzin pracy na baterii i bardzo szybko wznawiać działanie systemu. Wprowadzono również ograniczenia grubości obudowy, zależne od wielkości ekranu. Dla urządzeń z wyświetlaczem mniejszym niż 14 cali granicą było 18 mm, a dla większych konstrukcji - 21 mm.

Istotne znaczenie miały także nośniki półprzewodnikowe. Intel promował dyski SSD ze względu na ich szybkość i niewielkie gabaryty, choć pierwsze generacje Ultrabooków dopuszczały również tańsze rozwiązania hybrydowe, wykorzystujące klasyczne dyski twarde wspomagane pamięcią flash.

Intel zakładał też, że ceny ultrabooków powinny docelowo spaść poniżej 1000 dolarów. W praktyce osiągnięcie takiego poziomu przy zachowaniu wysokiej jakości wykonania stanowiło dla producentów niemałe wyzwanie.

Jak zmieniały się wymagania pierwszych ultrabooków?

Intel rozwijał swój standard wraz z kolejnymi generacjami procesorów mobilnych.

Dzięki tym zmianom ultrabooki stopniowo przestawały być tylko niezwykle smukłymi laptopami. Coraz ważniejsza stawała się jakość codziennego korzystania z urządzenia - od szybkości uruchamiania aplikacji po czas pracy bez zasilacza.

Wśród pierwszych konstrukcji szczególnie wyróżniał się ASUS Zenbook UX21 z 2011 roku, którego 11,6-calowy ekran zamknięto w efektownej aluminiowej obudowie ważącej około 1,1 kg.

Rok później pojawił się Lenovo ThinkPad X1 Carbon, udowadniając, że koncepcja ultrabooka doskonale pasuje również do świata profesjonalnych laptopów biznesowych. Wykorzystanie włókna węglowego pozwoliło stworzyć solidny, lekki komputer z 14-calowym ekranem. O trwałości tej koncepcji może świadczyć fakt, że w 2026 roku Lenovo oferuje już czternastą generację tego modelu - ThinkPad X1 Carbon Gen 14.

Pierwsze generacje ultrabooków pomogły upowszechnić rozwiązania, które z czasem stały się codziennością w całym segmencie laptopów. W kolejnych latach przestało więc wystarczać samo spełnienie wymagań dotyczących grubości obudowy, czasu pracy czy szybkiego wybudzania. Zmieniać zaczęła się również koncepcja oceny tego, czym powinien wyróżniać się naprawdę dobry komputer ultramobilny.

Zespół lab-kuzniewski.pl

Zobacz pełny biogram

Strony: 1 2 3 4